HÉ LỘ CÁCH XÂY DỰNG MỘT BÀI THUYẾT MINH DU LỊCH HOÀN HẢO

Hiện nay,  du lịch không chỉ đơn thuần là nghỉ dưỡng,  thăm thú cảnh quan, mà du khách còn có nhu cầu tìm hiểu khám phá những nét văn hóa, phong tục tập quán độc đáo của các điểm đến. Chính vì vậy, công việc của hướng dẫn viên du lịch là giúp du khách hiểu sâu hơn về những giá trị văn hóa lịch sử của mỗi một địa danh, mỗi di tích.

Thuyết minh du lịch là gì?

Thuyết minh du lịch là việc Hướng dẫn viên du lịch (HDV) sử dụng ngôn ngữ lời nói để truyền đạt, thuyết minh thông tin về các đối tượng tại điểm tham quan, tuyến du lịch. Nhằm đáp ứng nhu cầu tìm hiểu của du khách về văn hóa, lễ hội, tập quán, nghệ thuật, truyền thống, cảnh quan và di tích, làng nghề, các sản phẩm độc đáo, cổ truyền cũng như nhiều nội dung khác tại địa phương.

Thuyết minh du lịch đóng vai trò quan trọng, góp phần làm nên thành công của một chương trình du lịch, không chỉ mang lại lợi ích cho các công ty lữ hành mà còn góp phần xây dựng một hình ảnh đẹp, quảng bá hình ảnh đó đến với du khách trong nước và  khắp nơi trên thế giới.

 Nguyên tắc xây dựng một bài thuyết minh

Đối với các HDV chuyên nghiệp, mỗi người sẽ có cách để xây dựng bài thuyết minh cho riêng mình, nhưng nhìn chung bài thuyết minh đó sẽ được xây dựng dựa vào loại hình tham quan và đối tượng tham gia.

Căn cứ vào loại hình tham quan

Xác định loại hình du lịch giúp HDV nắm được mục đích của buổi tham quan từ đó lựa chọn địa điểm, hoạt động phù hợp, chuẩn bị bài thuyết minh và tổ chức hướng dẫn tham quan du lịch thuận lợi. Có một lưu ý rằng: Các di tích lịch sử – văn hóa , công trình kiến trúc, các làng quê … thường có sự thay đổi theo thời gian vì vậy người HDV cần cập nhật thông tin cho bài thuyết trình của mình trước khi thực hiện chuyến tham quan. Đồng thời, ứng phó linh hoạt với những biến đổi bất ngờ xảy ra ở từng địa điểm.

Thông thường một chuyến tham quan bằng đi bộ có những yêu cầu hướng dẫn khác với chuyến tham quan di chuyển trên các phương tiện như ô tô, xe lửa, … Căn cứ vào đây, HDV sẽ lựa chọn xây dựng bài thuyết minh ngắn hay dài; tốc độ nói và di chuyển khi tham quan; vị trí đứng thuyết minh;….Ngoài phương tiện di chuyển, người ta còn phân loại hình tham quan theo lễ hội, tham quan du lịch thể thao, tham quan làng nghề,….

Căn cứ vào đối tượng tham gia

HDV du lịch cần nắm rõ các thông tin về cơ cấu và thành phần của khách du lịch. Dựa vào lứa tuổi, dân tộc, quốc tịch, tôn giáo, nghề nghiệp của khách du lịch, qua đó xây dựng bài thuyết minh sao cho phù hợp với đặc điểm của từng nhóm đối tượng.

Ví dụ như với đối tượng tham gia là trẻ em, HDV nên xây dựng bài thuyết minh ngắn gọn, lựa chọn những điểm điểm thuyết minh phù hợp, dùng câu văn đơn giản, đưa ra cách giải thích dễ hiểu nhất khi nhắc đến những từ ngữ mang tính lịch sử, chuyên ngành khó hiểu đối với tầm nhận thức của từng nhóm trẻ.

Các phương pháp thuyết minh

HDV có thể lựa chọn một phương pháp thuyết minh phù hợp với chuyến tham quan hoặc tự mình sáng tạo ra một cách thức thuyết minh nào đó, nhằm hướng đến mục đích giúp du khách tiếp thu tốt nhất, dễ hiểu và có hệ thống các thông tin đã được chuẩn bị.

Các bạn có thể tham khảo các phương pháp thuyết minh sau và từ đó vận dụng linh hoạt vào từng trường hợp cụ thể.

Phương pháp miêu tả và kể chuyện

Phương pháp này HDV giới thiệu về địa điểm tham quan theo trình tự nội dung từ toàn cục tới chi tiết.  Vận dụng phương pháp miêu tả và kể chuyện, người HDV cần căn cứ vào hoàn cảnh và bám sát vào nội dung cần thuyết minh – không được kể chuyện phiếm, chuyện mơ hồ, bịa đặt, có thể chọn lựa các tục ngữ , ca dao , truyền thuyết trong kho tàng văn học dân gian phong phú và đồ sộ để đưa vào lời kể cho tăng sức cuốn hút mà vẫn giúp khách thư giãn khi tham quan. Phương pháp thuyết minh bằng phương pháp này tuy dễ nhưng có mặt hạn chế vì có thể gây căng thẳng cho du khách khi họ phải chú ý đến lời của thuyết minh viên liên tục,hoặc khi có sự xen ngang có thể làm cho HDV và người tham quan bị mất tập trung, nội dung buổi thuyết minh bị ngắt quãng và dễ bị lãng quên.

Phương pháp giới thiệu minh họa và bình luận

Ở phương pháp này, song song với giới thiệu cho du khách về đối tượng tham quan HDV còn đưa ra những minh họa, bình luận để khách hiểu về quá trình hình thành, đổi thay và những so sánh, đối chiếu với các đối tượng khác nhằm tăng sức hút cho buổi tham quan. Trong suốt hành trình, HDv có thể sử dụng xen kẽ phương pháp này cùng các phương pháp thuyết minh khác tùy theo thái độ, tâm trạng của du khách lúc đó, giúp khách đỡ căng thẳng hơn và buổi tham quan sinh động, lôi cuốn hơn.

Đây được xem là một phương pháp khó vì đòi hỏi HDV phải có kiến thức sâu rộng bao quát cùng  khả năng ứng phó linh hoạt, tuy nhiên nó lại là phương pháp dễ thuyết phục và đi vào lòng người.

Phương pháp phân đoạn

Phương pháp phân đoạn được sử dụng đối với những cảnh quan có quy mô lớn,. HDV có thể chia nhỏ theo từng tiêu chí khác nhau nhằm mục đích làm nổi bật đặc trưng cơ bản của đối tượng tham quan, đồng thời giúp cả HDV và du khách không quá căng thẳng với lượng thông tin lớn cần tiếp nhận.

Phương pháp tức cảnh , sinh tình

Đây là phương pháp kết hợp giữa tính khoa học và nghệ thuật. Tức là ngoài những thông số chính xác về lịch sử, địa lý, tiểu sử,… HDV có thể thể hiện cảm hứng của mình thông qua thơ ca, nhạc, họa hay qua một biệt tài nào đó liên quan đến điểm tham quan. Đó cũng là cách giúp cho bài thuyết minh thêm sinh động, khiến người nghe cảm thấy thu hút, ấn tượng hơn.

Phương pháp hỏi đáp

Phương pháp này tạo ra sự tương tác giữa người nói và người nghe, đồng thời giúp người nghe chú ý, chủ động trong tiếp nhận thông tin.

  • Khách hỏi – HDV trả lời: Đòi hỏi HDV có kiến thức thực sự, kỹ năng giao tiếp và xử lý câu hỏi tốt. HDV không nên trả lời tràn lan cũng không tránh né câu hỏi của khách. Trường hợp nếu không có câu trả lời cũng nên thành thật, tránh đưa thông tin không chính xác.
  • HDV đặt vấn đề – khách cùng trả lời: HDV có thể chuẩn bị trước những câu hỏi không quá dễ cũng không quá khó, tạo hứng thú và để du khách có thể tự suy nghĩ và khám phá.
  • HDV tự hỏi – tự trả lời: Đây thực ra là một cách để HDV đặt vấn đề, tạo dựng tiết tấu giúp câu chuyện dễ nhớ, dễ nghe.

Trên đây là những nội dung cơ bản để người HDV du lịch có thể xây dựng được một bài thuyết minh hoàn hảo phục vụ cho công việc của mình. Hy vọng chúng sẽ có ích đối với các bạn trẻ đang muốn tìm hiểu về nghề HDV cũng như cả những ai đang theo nghề.